فیلم «کتاب سبز» ساختۀ پیتر فارلیِ ۶۲ساله اولین اثر این کارگردان به صورت مستقل است. تا قبل از این فیلم، نام پیتر فارلی در تمام آثارش همراهِ نام برادرش باب فارلی دیده میشد. برادران فارلی فیلمسازی را از سال ۱۹۹۴ با فیلم «احمق و احمقتر» آغاز کردند و شاید همین فیلم را بتوان مهمترین فیلم آنها در همکاری با یکدیگر دانست. فیلمهای برادران فارلی اکثراً کمدیهایی هستند که خیلی پایشان را دورتر از محور خنده نمیگذارند و شاید همین تغییر رویه در فیلمسازی پیتر فارلی است که حالا نظر دنیا را به تازهترین ساختۀ این کارگردان جلب کرده است. «کتاب سبز» درامی جادهای با داستانی واقعی و موضوعی بحثبرانگیز است.
داستان در آمریکای ۱۹۶۰ اتفاق میافتد. دان شرلی (با بازی ماهرشالا علی) پیانیست کلاسیک و جاز، با کلاس جهانی و یک نابغۀ موسیقیِ سیاهپوست است که تصمیم دارد یک تور موسیقی در چند شهر جنوب آمریکا داشته باشد. جایی که پس از سالها هنوز هم تبعیض میان سیاه و سفید در میان مردم رواج داشته و سفیدپوستان نمیتوانستند سیاهان را جز برده و نیروی کار ببینند. دان شرلی که از مشکلات سفر باخبر است راننده و بادیگارد سفیدپوستی را به نام تونی لیپ (با بازی ویگو مورتنسن) استخدام میکند. تونی شخصیت لوتیمسلکِ دورگۀ ایتالیاییـآمریکایی اهل نیویورک است که تمام تلاشش را میکند برای امرار معاش کمتر وارد کارهای خلاف شود. سفر آنها آغاز میشود و راهنمای سفر کتابچۀ کوچکی به نام «کتاب سبز» است (منتشرشده در سال ۱۹۳۶ تا ۱۹۶۶) که در آن تمام هتلها و بارها و رستورانهای آمریکا که سیاهپوستان حق استفاده از آنها دارند لیست شده است. مأموریت تونی این است که دان را به تمام اجراها، بهموقع برساند و طبق کتاب محل مناسب غذا و استراحت را نیز برای دان تأمین کند.
فیلم پر است از کشمکشهای میان سیاه و سفید. چه از نظر رنگ پوست و چه از دید خیر و شر. دان در این سفر بارها تهدید و تحقیر میشود و هر بار تونی است که اوایل به خاطر پولی که قرار است نصیبش شود و بعد به خاطر رفاقت ظاهر میشود و دان را از موقعیت تهدیدآمیز رهایی میبخشد. در عوض دان بسیار صبورانه سعی میکند کمی تونی را از خشونت دور کند. گاهی با او در مورد کارهای بدش حرف میزند و گاهی به او میآموزد چطور برای زنش نامۀ عاشقانه بنویسد.
چیزی که فارلی میآموزد شاید کلیشهای و گلدرشت باشد، شاید در دنیای مدرنِ شایستهسالارِ امروز نیازی به اثبات آن نباشد، اما فارلی میگوید تأیید کردن کافی نیست. پذیرش کافی نیست، ما باید به جنگ تبعیضها برویم. همانطور که تونی در انتهای فیلم به افراد خانوادهاش گوشزد میکند که دوستش را «آن سیاهه» خطاب نکنند.
کتاب سبز ۲۰۱۸
این فیلم در پنج رشته از جمله بهترین فیلم، بهترین بازیگر نقش اول مرد، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد، بهترین فیلمنامهی ارجینال و بهترین تدوین نامزد کسب جایزه اسکار شده است.
